PvdA Amsterdam Centrum

Nieuwsberichten

In memoriam Nora Salomons 1945 - 2010

Wo 20 Jan 2010 - Paul Rutgers van der Loeff

Op 16 januari overleed plotseling Nora Salomons, prominent lid van de Partij van de Arbeid, verdienstelijk lid van de Tweede Kamer en als eerste gemeentelijke ombudsman van Amsterdam strijdbaar voorvechter van de rechten van burgers die in de verdrukking waren gekomen. Aanstaande vrijdag vindt de uitvaartplechtigheid plaats in crematorium Westerveld in Driehuis (Duin en Kruitbergerweg 2-6, Driehuis, Noord Holland). Deze begint om om 16.00 uur. Paul Rutgers van der Loeff staat stil bij haar overlijden.


Nora Salomons - een loyale dwarskop; 1945 - 2010.

Nora is dood. Deze klap kregen deze week ook die oudere PvdA’ers te verwerken, die in de jaren ‘60 en ‘70 in en voor de partij actief werden. We hebben Nora toen leren kennen als een charmante maar ook super serieuze doorbijter met een groot hart voor mensen in de verdrukking. “Ik wil de wereld verbeteren” zei Nora van begin af aan.

Ze was opgegroeid in een sociaaldemocratisch nest “gezegend met een redelijke intelligentie en het praktisch vermogen om daar iets mee te doen. Mijn joodse vader en mijn gereformeerde moeder hebben me geleerd dat ik dat niet heb gekregen om mij eigen zakken te vullen.” (aldus Nora in 2004). Vandaar haar activiteiten in de Socialistische Jeugd en - vanaf haar 18e - haar actieve lidmaatschap van de PvdA. Eerst als bestuurslid van de afdeling Amsterdam-Zuid en daarna in tal van functies binnen en buiten de partij. Met als meest opvallende haar langdurig lidmaatschap van de Tweede Kamer (1972 - 1986) en daarna haar functie als eerste ombudsman van de gemeente Amsterdam; uitdrukkelijk niet ‘-vrouw’ want het woord ‘ombudsman’ stamt uit het Zweeds, waarin het zoiets betekent als ‘vertegenwoordiger’. Deze functie vervulde Nora van 1987 tot 2005, en wel op een manier die menigeen nog levendig voor ogen staat: kritisch balancerend tussen de burger en zijn / haar openbaar bestuur. Eigenlijk draaide haar publieke leven voortdurend om de gespannen driehoeksrelatie tussen burger, politiek en ambtenarij.

Het laat zich moeilijk vatten hoe consciëntieus Nora zich na haar verdienstelijk Kamerlidmaatschap heeft ingezet voor de Amsterdamse burger die zich door de ambtelijke organisatie onheus bejegend acht. Van de balanceerkunst die haar functie vereiste kreeg de buitenwacht - inclusief de ambtenarij zelf - uiteraard maar een klein deel te zien, namelijk de al dan niet succesrijke afwikkeling van die klachten die Nora en haar bureau terecht achtte. Uiteraard paste het de ombudsman niet om jaarlijks uitgebreid aan de grote klok te hangen hoeveel egocentrische zeurpieten zich bij haar bureau melden. Want ook die waren er. Notoire veelklagers, relatief vaak afkomstig uit haar eigen Amsterdam-Zuid, werden echter per brief verzocht te stoppen met hun gezeur.

Maar het merendeel van haar kritische aandacht ging uit naar het doen en laten van het politiek bestuur en de ambtelijke organisatie van Amsterdam. Daarbij verweet ze het stadsbestuur nogal eens een “traditie van leidinggevenden die geen leiding durven geven”. En wat de ambtenarij betreft zei ze: “Mijn ervaring is dat het merendeel van de ambtenaren redelijk geïnteresseerd is in burgers (... en) dat ze vaak om ideële redenen begonnen zijn bij de overheid.” Ze bekritiseerde echter ook de hardnekkige verkokering van de ambtelijke organisatie: “Amsterdam is een republiek bestaande uit koninkrijkjes die niet geïnteresseerd zijn in elkaars doen en laten.” Maar ook daarvoor achtte zij vooral het politiek bestuur verantwoordelijk. In april 1993 zei ze “dat de politiek te weinig oog heeft voor wat er onder de mensen leeft en te veel overlaat aan ambtelijke organisaties” Daaruit verklaarde ze toen de opkomst van de Centrumdemocraten, die dan ook met argumenten bestreden in plaats van genegeerd moesten worden.

Ook haar eigen PvdA ontkwam dus niet aan haar kritisch commentaar: “Het is weer een ellendige erfenis van die jaren zeventig, toen de problemen met de instroom van buitenlandse arbeiders en andere migranten niet werden doorzien (...) Bij de PvdA ‘moest alles kunnen’. Deze partij, mijn partij, heeft mede daardoor het contact met de achterban verloren (...) Maar nu holt de PvdA weer terug en gaat achter de aanhang aanlopen, en dat vind ik iets te gemakkelijk.” Aldus Nora in Trouw, 1993. Hoe actueel nog vandaag!

Nora heeft twee maal een Koninklijke onderscheiding ontvangen: zowel bij haar afscheid als Kamerlid, als bij haar afscheid als ombudsman. Maar drie maal is scheepsrecht: Nora was een dierbare disgenoot van de ‘commissie Matteman’ - het culinair gezelschap van Amsterdamse partijgenoten op leeftijd, die er genoegen aan beleven om enkele malen per jaar bij een ruim gevulde dis en een goed glas hun herinneringen en bespiegelingen over politiek en maatschappij uit te wisselen. Tijdens ons diner bij gelegenheid van haar afscheid als ombudsman in 2005 hebben we haar in het zonnetje gezet en haar een fraaie ridderorde op de mouw gespeld in de zelfbedachte ‘Orde van Eigenwijs’. Ze droeg deze orde met trots.

Als loyale dwarskop was Nora een civil servant in optima forma.

Wat zullen we haar missen.